องค์ความรู้เพื่อการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน - HKM

นายคำปัน บุญบวรนันท์

เกษตรกรผู้นำ: ด้านสิ่งแวดล้อม
โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง: แม่ระมีดหลวง
หมู่บ้าน: ยองแหละ

"คนแรกที่กล้าทำ" เริ่มที่มองเห็นโอกาสจากการศึกษาความสำเร็จของหมู่บ้านอื่น จนเกิดความมุ่งมั่นที่จะนำพืชเศรษฐกิจอย่าง "กาแฟ" มาเปลี่ยนชีวิตตนเองตั้งแต่ปี 2563 คือ การเลือกทำเกษตรอย่างถูกวิธีใส่ใจธรรมชาติ โดยเลือกปลูกกาแฟใต้ร่มเงาของไม้ใหญ่เดิมในป่า ทำให้ไม่ต้องแผ้วถางป่าไม้เพื่อทำแปลงเกษตร ซึ่งการปลูกกาแฟใต้ร่มเงานอกจากจะช่วยอนุรักษ์ระบบนิเวศป่าไม้และบำรุงหน้าดินแล้ว ยังช่วยให้ต้นกาแฟสังเคราะห์แสงอย่างสม่ำเสมอ ส่งผลให้ได้เมล็ดกาแฟที่มีคุณภาพและรสชาติดี

ในปี 2565 ได้รับการสนับสนุนกล้าพันธุ์จากสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส.) แต่ไม่ได้หยุดรอเพียงการช่วยเหลือ ต่อยอดด้วยการ เพาะพันธุ์กล้ากาแฟด้วยตนเอง เพื่อนำมาปลูกเสริมและขยายแปลงอย่างต่อเนื่องทุกปี จนปัจจุบันมีต้นกาแฟที่สมบูรณ์ถึง 1,000 ต้น

ในระยะเวลา 3 ปี กาแฟเริ่มให้ผลผลิต สามารถเก็บเกี่ยวได้ถึง 2 รอบ และสร้างรายได้จากการจำหน่าย ผลเชอรี่สดในราคากิโลกรัมละ 30 บาท รายได้ก้อนนี้เป็นรางวัลแห่งความอดทน และยังเป็น "บทพิสูจน์เชิงประจักษ์" ว่าเจ้าแรกในหมู่บ้านทำได้ ทำให้คนในชุมชนเห็นว่า การปลูกกาแฟใต้ร่มเงาและการพึ่งตนเอง สามารถสร้างอาชีพและรายได้ที่มั่นคงได้อย่างยั่งยืน

เปรียบเทียบผลลัพธ์: ก่อน - หลัง การปรับเปลี่ยน

มิติการเปรียบเทียบ

อดีต: ก่อนเริ่มปลูกกาแฟ (ก่อนปี 2563)

ปัจจุบัน: กาแฟใต้ร่มเงา (ปี 2563 - ปัจจุบัน)

ผลลัพธ์ความสำเร็จและแนวโน้มอนาคต

สถานะในชุมชน

ทำเกษตรตามวิถีเดิมเหมือนคนอื่น

เป็นเกษตรกรเจ้าแรกที่เริ่มปลูกกาแฟ

เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงและต้นแบบของหมู่บ้าน

รูปแบบการปลูกพืช

พืชไร่/พืชดั้งเดิมที่เสี่ยงต่อการถางป่า

ปลูกกาแฟ 1,000 ต้นใต้ร่มเงาป่า

อนุรักษ์ป่าไม้ เกิดการทำเกษตรที่อยู่ร่วมกับธรรมชาติ

การจัดการกล้าพันธุ์

ต้องรอรับการสนับสนุนหรือซื้อจากภายนอก

เพาะพันธุ์กล้ากาแฟเอง นำมาปลูกเสริมทุกปี

พึ่งพาตนเองได้ ลดต้นทุน ขยายแปลงได้อย่างต่อเนื่อง

โครงสร้างรายได้

ผันผวน ไม่มีรายได้จากไม้ผลเศรษฐกิจ

ขายผลเชอรี่สด กิโลกรัมละ 30 บาท (เก็บได้ 2 รอบ)

มีเงินหมุนเวียน และรายได้จะเพิ่มขึ้นตามอายุของต้นกาแฟ

 

จัดทำโดย
โครงการสร้างเครือข่ายและพัฒนาศักยภาพผู้นำชุมชนและผู้นำเกษตรกรเพื่อพัฒนาพื้นที่สูง
สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
เนื้อหาและรูปภาพนี้เผยแพร่เพื่อการประชาสัมพันธ์ โดยได้รับความยินยอมตามพระราชบัญญัติ
คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)