การเรียนรู้ ไม่มีคำว่าสาย รู้จักปรับใช้ สร้างการเติบโตอย่างยั่งยืน

• จากจุดเริ่มต้นของการทำข้าวไร่และไร่ข้าวโพดที่ทำได้เพียง 2 ปี และในปี 2559 เริ่มต้นปรับเปลี่ยนแนวทางการทำเกษตรอย่างจริงจัง เริ่มจากการปลูกปาล์ม แล้วพัฒนาต่อเป็นการปลูกไม้ผลแบบผสมผสานกว่า 20 ชนิด เช่น ลิ้นจี่ และทุเรียนที่ปลูกต่อเนื่องมานานกว่า 5 ปี
• โอกาสสำคัญมาถึงเมื่อ สวพส. เข้ามาส่งเสริมและสนับสนุนการปลูกไม้ผลอย่าง มะม่วง โดยปลูกมากกว่า 200 ต้น นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้เริ่มมองเห็นอนาคตของการทำสวนอย่างยั่งยืน และได้เดินทางไปศึกษาดูงานที่จังหวัดจันทบุรี ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบของการปลูกไม้ผล แล้วนำความรู้ที่ได้กลับมาปรับใช้ในพื้นที่ของตนเอง
• แม้การเริ่มต้นจะไม่ง่าย — ปลูกครั้งแรกแล้วไม่ขึ้นเพราะน้ำไม่พอ — แต่ด้วยความมุ่งมั่น ไม่ยอมแพ้ กลับไปศึกษาดูงานเพิ่มเติมอีกครั้ง แล้วจึงค่อย ๆ ปรับระบบน้ำและการดูแลสวน จนสามารถปลูกไม้ผลได้ผลผลิตจริง เริ่มจาก ไม้ผล 4 ต้น สู่การมีผลผลิตหลักอย่าง ทุเรียน และ ฝรั่ง ที่สามารถจำหน่ายสร้างรายได้
• ไม่เพียงเท่านั้น ยังมีผู้สนใจจากหลายสถาบันเข้ามาศึกษา เรียนรู้แนวทางการปลูกไม้ผล ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสำเร็จของแนวคิดการทำเกษตรแบบผสมผสานที่ยึดหลัก พออยู่พอกิน และความรู้ที่ลงมือทำจริง

การจัดการแปลงไม้ผลผสมผสาน : เรียนรู้ ปรับใช้ และเติบโตอย่างยั่งยืน

1. การวางแผนผังแปลงปลูกเริ่มจากการเลือกพื้นที่ที่เหมาะสมกับไม้ผลแต่ละชนิด โดยพิจารณาทั้งแสงแดด น้ำ และการระบายน้ำ จัดพื้นที่ให้ต้นไม้แต่ละชนิดไม่แย่งทรัพยากรกัน เช่น ทุเรียนต้องการน้ำมากและพื้นที่ปลูกกว้าง จึงวางไว้บริเวณที่เข้าถึงแหล่งน้ำง่าย

2. เริ่มต้นจากจำนวนน้อยค่อยๆ ขยายเริ่มจากการปลูกเพียง 4 ต้น ทดลองและดูผลก่อน เมื่อได้ผลดีจึงขยายต่อเป็นไม้ผลหลายชนิด รวมถึงมะม่วงกว่า 200 ต้น

3. การเรียนรู้และปรับใช้ปัญหาที่พบ เช่น ปลูกไม่ขึ้นเพราะขาดน้ำ จึงไปศึกษาดูงานในพื้นที่อื่น เช่น จันทบุรี แล้วนำแนวทางมาปรับใช้ในพื้นที่ของตนเอง เป็นตัวอย่างของการไม่ยอมแพ้ แต่ใช้ปัญหาเป็นโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนา

4. การดูแลรักษาไม้ผลต้องการการดูแลเอาใจใส่สม่ำเสมอให้น้ำ การใส่ปุ๋ย การตัดแต่งกิ่ง และการป้องกันโรคแมลง ให้ความสำคัญกับการขยันและใส่ใจในทุกขั้นตอน เพราะเชื่อว่า “การเกษตรคือการพออยู่พอกิน”

5. การจัดการผลผลิตเลือกผลไม้ที่ให้ผลผลิตสม่ำเสมอและขายได้ดี เช่น ทุเรียน ฝรั่ง เป็นรายได้หลัก “ การปลูกไม้ผลถือเป็นการลงทุนครั้งเดียวที่สามารถเก็บเกี่ยวผลได้หลายปี สร้างรายได้ระยะยาวและยั่งยืน ”

จัดทำโดย
โครงการสร้างเครือข่ายและพัฒนาศักยภาพผู้นำชุมชนและผู้นำเกษตรกรเพื่อพัฒนาพื้นที่สูง
สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
เนื้อหาและรูปภาพนี้เผยแพร่เพื่อการประชาสัมพันธ์ โดยได้รับความยินยอมตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)