องค์ความรู้เพื่อการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน - HKM

นายเกรียงศักดิ์ เม็ดโท

เกษตรกรผู้นำ: ด้านเศรษฐกิจ
โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง: ผีปานเหนือ
หมู่บ้าน: ใบหนา

 จากอดีตแปลงฝิ่น สู่สวนผสมผสาน 4 ไร่ สวัสดิการชีวิตในวัยชรา

 จากอดีตที่ทั้งครอบครัวเคยยึดอาชีพปลูกฝิ่น พืชเสี่ยงภัยไร้อนาคต มาสู่การสร้างสวรรค์บนดินในพื้นที่ 4 ไร่ด้วยเกษตรผสมผสาน คือ การจัดสรรพื้นที่ขนาดเล็กให้เกิดประโยชน์สูงสุด ไม่ได้ปลูกพืชเพียงชนิดเดียว แต่เลือกผสมผสานไม้ผลและไม้เศรษฐกิจมูลค่าสูง 3 ชนิด ได้แก่ อะโวคาโด 120 ต้น, แมคคาเดเมีย 120 ต้น และกาแฟ 200 ต้น ซึ่งเป็นพืชที่ส่งเสริมกันเองทั้งในแง่ของร่มเงาและการบำรุงดิน ทำให้แปลงเกษตร 4 ไร่กลายเป็นแหล่งสร้างรายได้ที่มีผลผลิตทยอยออกสู่ตลาดตลอดทั้งปี

นอกจากพืชยืนต้นแล้ว การเสริมกิจกรรม "เลี้ยงหมู"เพื่อเติมเต็มความยั่งยืน เพราะหมูช่วยสร้างรายได้ในระยะสั้นและที่สำคัญ มูลหมูยังถูกเปลี่ยนมาเป็นปุ๋ยอินทรีย์บำรุงต้นกาแฟ อะโวคาโด และแมคคาเดเมีย ช่วยลดต้นทุนเคมีเกษตรได้อย่างมาก

ในยามแก่เฒ่า แปลงเกษตรนี้ไม่ได้เป็นแค่ "ที่ทำงาน" แต่เป็น "สวัสดิการชีวิต" ที่สร้างขึ้นมาด้วยน้ำพักน้ำแรง เป็นทั้งแหล่งอาหารบริโภคในครัวเรือน และแหล่งรายได้ที่เลี้ยงดูชีวิตได้อย่างภาคภูมิใจ ไม่ว่าจะผ่านอดีตแบบไหนมา หรือมีอายุมากเท่าใหร่ การกล้าเปลี่ยนมาทำเกษตรผสมผสานอย่างวางแผน จะสร้างความยั่งยืนในชีวิต

เปรียบเทียบผลลัพธ์: ก่อน - หลัง การปรับเปลี่ยน

มิติการเปรียบเทียบ

อดีต: ปลูกฝิ่นทั้งบ้าน

ปัจจุบัน: เกษตรผสมผสาน (พื้นที่ 4 ไร่)

ผลลัพธ์ความสำเร็จและแนวโน้ม

ประเภทกิจกรรม

พืชผิดกฎหมาย (ฝิ่น)

กาแฟ (200) + อะโวคาโด (120) + แมคคาเดเมีย (120) + เลี้ยงหมู

ถูกกฎหมาย เป็นที่ยอมรับของสังคม และสร้างมูลค่าสูง

ความมั่นคงในชีวิต

เสี่ยงถูกจับกุม รายได้ไม่แน่นอน ไร้ความยั่งยืน

พืชยืนต้นเก็บเกี่ยวได้ระยะยาว มีหมูเป็นรายได้หมุนเวียนในครัวเรือน

มีรายได้ต่อเนื่อง และมีความมั่นคงในชีวิตวัยชรา

ความมั่นคงทางอาหาร

พึ่งพาการซื้อกินอย่างเดียว

มีทั้งพืชผัก ผลไม้ และเนื้อสัตว์ไว้บริโภค

"ทำแล้วมีกิน" พึ่งพาตนเองได้ ไม่เป็นภาระใคร

การใช้ประโยชน์พื้นที่

ทำเชิงเดี่ยวแบบดั้งเดิม

จัดสรรพื้นที่ 4 ไร่ แบบผสมผสานอย่างคุ้มค่า

เกิดระบบนิเวศในแปลงเกษตร

 

จัดทำโดย
โครงการสร้างเครือข่ายและพัฒนาศักยภาพผู้นำชุมชนและผู้นำเกษตรกรเพื่อพัฒนาพื้นที่สูง
สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
เนื้อหาและรูปภาพนี้เผยแพร่เพื่อการประชาสัมพันธ์ โดยได้รับความยินยอมตามพระราชบัญญัติ
คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)