องค์ความรู้เพื่อการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน - HKM

S-ABA ฮอร์โมนเปลี่ยนสีและเพิ่มการสะสมน้ำตาลในองุ่น

S-ABA (S-abscisic acid) คือ ฮอร์โมนพืชที่เป็นกรดแอบไซซิกรูปแบบหนึ่ง มีบทบาทในการควบคุมการเจริญเติบโต การพัฒนา และการตอบสนองต่อความเครียดของพืช ดังนี้

1. ยับยั้งการเจริญเติบโต: S-ABA สามารถยับยั้งการยืดและขยายขนาดของผนังเซลล์ และยับยั้งการแบ่งเซลล์ จึงมีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช เช่นการยับยั้งการแตกใบอ่อนของไม้ผลในช่วงออกดอกและติดผล

2. การตอบสนองต่อความเครียด: S-ABA ก็เหมือนกับกรดแอบไซซิกรูปแบบอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการตอบสนองของพืชต่อความเครียดจากสิ่งแวดล้อมต่างๆ เช่น ความแห้งแล้ง ความเค็ม อุณหภูมิที่สูงมาก และการเข้าทำลายของโรค ช่วยให้พืชปรับตัวเข้ากับสภาวะที่ไม่เอื้ออำนวยโดยการปิดปากใบ

3. การพักตัวของเมล็ดและตา: S-ABA มีบทบาทในการกระตุ้นการสะสมโปรตีนของเอมบริโอ ยับยั้งการทำงานของจิบเบอเรลลินเพื่อป้องกันการงอกของเมล็ดก่อนเวลาที่เหมาะสม และชักนำการพักตัวของตาในพืชเขตหนาว

4. การหลุดร่วงของพืชและการสุกของผลไม้: S-ABA มีบทบาทในการกระตุ้นให้พืชสร้างเอทิลีนเพิ่มขึ้น ส่งผลต่อการหลุดร่วงของใบ ดอก และกระบวนการสุกแก่ของผล โดยในระหว่างการพัฒนาของผลพบการเพิ่มขึ้นของ ABA ก่อนผลไม้สุก S-ABA ส่งเสริมการย่อยสลายคลอโรฟิลล์ กระตุ้นการสะสมแอนโทไซยานิน ฟลาโวนอย และยังช่วยส่งเสริมการสะสมน้ำตาลอีกด้วย 

จะเห็นได้ว่า S-ABA มีบทบาทสำคัญต่อพืชเป็นอย่างมากจึงมีการนำมาใช้ประโยชน์ทางการเกษตรเพื่อปรับการตอบสนองของพืชต่อความเครียดและเพิ่มผลผลิตพืชภายใต้สภาวะที่ท้าทาย อย่างไรก็ตามปริมาณการใช้ S-ABA จะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับชนิดของพืช ระยะการพัฒนา สภาพแวดล้อม และปัจจัยอื่นๆ ซึ่งจำเป็นต้องมีการศึกษาให้ครอบคลุมมากขึ้น

S-ABA กับการผลิตองุ่นคุณภาพ

การปลูกองุ่นในประเทศไทยโดยเฉพาะพันธุ์องุ่นที่มีสีแดงและสีดำมักพบปัญหาสีผิวผลไม่สม่ำเสมอทั้งช่อ และความหวานไม่ได้มาตรฐานตรงตามพันธุ์ ซึ่งในต่างประเทศมีการใช้ S-ABA เพื่อเพิ่มสีของผิวผลองุ่น และยังช่วยส่งเสริมการสะสมน้ำตาล ปริมาณแอนโธไซยานินและฟลาโวนอยของผิวผลองุ่นเพิ่มขึ้นด้วย โดยใช้อัตรา 400 มิลลิกรัมต่อลิตร ในระยะหลังผลเริ่มเปลี่ยนสี 1-4 สัปดาห์ สำหรับประเทศไทยมีรายงานการใช้ S-ABA ความเข้มข้น 400 มิลลิกรัมต่อลิตร ฉีดพ่นที่ช่อผล ในระยะผลเริ่มเปลี่ยนสี 10 เปอร์เซ็นต์ จำนวน 2 ครั้งห่างกัน 10 วัน ทดลองกับองุ่นพันธุ์สกาล๊อตต้าซีดเลส (ผิวผลสีแดง) พบว่าองุ่นพันธุ์สกาล๊อตต้าซีดเลสมีค่า C* (ค่าความเข้มของสี) ค่า h◦ (เข้าใกล้ 0 เป็นสีแดง) และปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ (TSS) แตกต่างกันทางสถิติ โดยการใช้ S-ABA มีค่า C* (13.03) และค่า h◦ (60.67) น้อยกว่าการไม่ใช้ S-ABA แต่มีปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ (TSS) (20.50 เปอร์เซ็นต์บริกซ์) มากกว่าการไม่ใช้ S-ABA (ตารางที่ 1) นอกจากนี้ยังมีการฉีดพ่น S-ABA ที่กิ่งและใบองุ่นในระยะสะสมอาหารหรือหลังเก็บผลผลิตเพื่อยับยั้งการแตกยอดใหม่อีกด้วย