การจัดการธาตุอาหารเพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวไร่ในพื้นที่ขยายผลโครงการหลวงแม่สอง

ชุมชนบ้านวะโดโกร ต.แม่สอง อ.ท่าสองยาง จ.ตาก ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ส่งเสริมของโครงการขยายผลโครงการหลวงแม่สอง ประชากรส่วนใหญ่เป็นชนเผ่าปกาเกอะญอ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเพื่อสร้างรายได้หลัก เช่น การปลูกข้าว และเลี้ยงโค กระบือ ส่วนอาชีพเสริม คือ รับจ้าง หาของป่า และหัตถกรรม

ทุกครัวเรือนจะปลูกข้าวไร่เพื่อใช้บริโภคตลอดปี ได้ผลผลิตเฉลี่ย 260 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งจัดว่าอยู่ในระดับต่ำเมื่อเทียบกับผลผลิตข้าวไร่เฉลี่ยของ 8 จังหวัดภาคเหนือ (350 กิโลกรัมต่อไร่) ผลสำรวจพบว่า เกษตรกรปลูกข้าวไร่บนพื้นที่ลาดชัน ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ อีกทั้งเกษตรกรยังขาดความรู้เรื่องการจัดการธาตุอาหารที่เหมาะสม ด้วยเหตุนี้สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) จึงได้ดำเนินการโครงการวิจัย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวไร่ด้วยการจัดการธาตุอาหารที่ให้เหมาะสมสำหรับข้าวไร่

ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2552 - 2553 ได้เก็บตัวอย่างดินและใบข้าวไร่ของเกษตรกรไปวิเคราะห์สมบัติดินและสถานะธาตุอาหารพืช ซึ่งผลการวิเคราะห์ดิน พบว่าดินมีความเป็นกรดจัด – กรดปานกลาง (5.1 – 5.6) มีปริมาณอินทรียวัตถุสูง (5.2 - 7.8%) มีค่าการนำไฟฟ้าอยู่ในช่วงที่ปลอดภัย (0.08 - 0.21 dS/m) และผลการวิเคราะห์สถานะธาตุอาหารในใบข้าวไร่ พบว่าธาตุอาหารที่ไม่เพียงพอต่อการเจริญเติบโตและให้ผลผลิตข้าวไร่ ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส แคลเซียม แมกนีเซียม สังกะสี ทองแดง และโบรอน ซึ่งการขาดธาตุอาหารดังกล่าวมีผลต่อการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตพืชดังนี้ การขาดแคลเซียมและโบรอนจะยับยั้งการเจริญของราก การขาดธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัส แคลเซียม สังกะสีและโบรอน มีผลต่อการพัฒนาลำต้นและใบพืช การขาดฟอสฟอรัสและโบรอนยับยั้งการออกดอก ทำให้จำนวนดอกลดลง ขณะที่การขาดทองแดงและโบรอน มีผลต่อการผสมเกสรและการติดเมล็ด และการขาดไนโตรเจน ฟอสฟอรัส แคลเซียม แมกนีเซียมและสังกะสี จะลดความสามารถในการสังเคราะห์แสงของพืช ส่งผลให้ปริมาณแป้งที่เป็นองค์ประกอบที่สำคัญของเมล็ดข้าวลดลง

จากข้อมูลดังกล่าวข้างต้น ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2554 – 2556 นักวิจัยจึงได้วางแผนทดสอบการจัดการธาตุอาหารเพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวไร่ร่วมกับเกษตรกร โดยเพิ่มธาตุอาหารที่ไม่เพียงพอลงไปเปรียบเทียบกับการจัดการธาตุอาหารแบบเดิมของเกษตรกร พบว่าการเพิ่มธาตุอาหารสามารถเพิ่มผลผลิตข้าวไร่เฉลี่ย 53 เปอร์เซ็นต์ โดยผลผลิตข้าวไร่เพิ่มขึ้นจาก 290 กิโลกรัมต่อไร่เป็น 450 กิโลกรัมต่อไร่ ในแปลงเกษตรกรจำนวน 7 ราย และได้สูตรปุ๋ยที่เหมาะสมสำหรับการปลูกข้าวไร่ในพื้นที่ขยายผลโครงการหลวงแม่สองดังนี้

 

วันที่ใส่ปุ๋ย
ชนิดปุ๋ย
ปริมาณ (กก./ไร่)
วันที่ปลูก 
โดโลไมท์
25
หินฟอสเฟต
50
   30 วันหลังปลูก     
46 - 0 - 0 
10
ซิงค์ซัลเฟต
1
คอปเปอร์ซัลเฟต
1
บอริค แอซิค
1
ปุ๋ยหมัก/ขี้วัว/ขี้หมู
2 กระสอบ
ก้านใบยาสูบ
1 กระสอบ
 

         

จากผลสำเร็จในการเพิ่มผลผลิตข้าวไร่โดยการจัดการธาตุอาหารพืช ปัจจุบันมีเกษตรกรจำนวน 22 ราย นำองค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการธาตุอาหารพืชไปใช้ในแปลงปลูกข้าวไร่ของตนเอง

การอบรมสาธิตวิธีการใส่ปุ๋ยเพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวไร่ สภาพพื้นที่ปลูกข้าวไร่ของเกษตรกร
 

                                              แปลงที่ใส่ปุ๋ยแบบเดิม                        แปลงที่ใส่ปุ๋ยตามคำแนะนำ

                                                     ภาพเปรียบเทียบผลผลิตข้าวไร่

   

------------------------------------------------------

เขียน/ เรียบเรียงเรื่องโดย: นางสาวจุไรรัตน์  ฝอยถาวร



สร้างเมื่อ: 19 พฤศจิกายน 2561 | เข้าชม 1 ครั้ง



อื่นๆ

  • มะเขาควาย หรือชื่อท้องถิ่น มะเขาวัว พืชที่ถือเป็นโอกาสการสร้างเศรษฐกิจชุมชน จากฐานชีวภาพของชุมชนบนพื้นที่สูง เป็นพืชที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เป็นพืชไม้เถาเลื้อยยาว มักเลื้อยพาดตามต้นไม้ใหญ่
  • ฮอร์โมนพืชกลุ่มจิบเบอเรลลิน ฮอร์โมนเพื่อเหนี่ยวนำให้เกิดองุ่นที่ช่อและผลใหญ่โดยเฉพาะองุ่นไม่มีเมล็ด ทำให้ได้องุ่นมีปริมาณและคุณภาพสูง
  • “เป็นองค์กรที่มีการสร้างช่องทางให้ เกิดการถ่ายทอดความรู้ ซึ่งกันและกัน ควบคู่ไปกับการ รับความรู้จากภายนอก” เกิดแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุด สู่การพัฒนาและสร้างฐานความรู้ที่เข้มแข็ง
  • การใช้เชื้อราในการกำจัดแมลงศัตรูพืช ถือเป็นวิธีการหนึ่งที่ได้รับความนิยม และมีประสิทธิภาพโดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้เชื้อราสาเหตุโรคแมลง
  • ผลิตภัณฑ์สารชีวภาพมีความสำคัญกับระบบเกษตรกรรมในยุคปัจจุบัน เพื่อนำมาใช้ทดแทนสารเคมีทางการเกษตร เป็นการทำการเกษตรกรรมทางเลือกอย่างหนึ่งที่มีประโยชน์ทางการเกษตรมาใช้ ทำให้สามารถผลิตอาหารที่ปลอดภัยกับผู้บริโภค และช่วยฟื้นฟู บำรุง รักษา ระบบสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ในสภาพที่สมดุล
  • โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงปัจจุบัน ปี พ.ศ. 2561 มีพื้นที่ดำเนินงานทั้งหมดจำนวน 33 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัด แบ่งพื้นที่ดำเนินงานเป็น 4 กลุ่มดังนี้ พื้นที่กลุ่มที่ 1 ได้แก่ เชียงใหม่, กำแพงเพชร, กาญจนบุรี พื้นที่กลุ่มที่ 2 ได้แก่ เชียงราย พื้นที่กลุ่มที่ 3 ได้แก่ น่าน และพื้นที่กลุ่มที่ 4 ได้แก่ ตาก, แม่ฮ่องสอน พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่สูง 500 เมตร เหนือระดับปานกลางของน้ำทะเล
  • ทรัพย์สินทางปัญญา หมายถึง ผลงานอันเกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ ทรัพย์สินทางปัญญาจัดเป็นทรัพย์สินอีกประเภท นอกเหนือจากสังหาริมทรัพย์ และอสังหาริมทรัพย์ ทรัพย์สินทางปัญญาจัดเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (intangible property)
  • ผักพื้นบ้าน...พรรณพืชพื้นบ้านในท้องถิ่น ชาวบ้านนำมาบริโภคเป็นอาหาร เป็นยารักษาโรค หรือนำมาทำเป็นของใช้สอยในครัวเรือน ผักพื้นบ้านนอกจากจะมีคุณค่าทางโภชนาการแล้ว ส่วนใหญ่ยังมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร
  • ชุมชนบนพื้นที่สูงคาร์บอนต่ำ หมายถึง ชุมชนที่อาศัยอยู่บนภูเขา ห่างไกลจากตัวเมือง ประชากรส่วนใหญ่เป็นชนเผ่า/ชาติพันธุ์ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก และยังพึ่งพิงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยชุมชนปรับเปลี่ยนหรือลดกิจกรรมการดำรงชีวิตที่เกี่ยวกับการใช้สารเคมี พลังงาน ปล่อยของเสีย เผาไหม้ ซึ่งก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก เช่น คาร์บอนไดออกไซต์ มีเทน ซึ่งเป็นสาเหตุให้สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง และภาวะโลกร้อน ในขณะเดียวกันชุมชนได้ร่วมกันฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าไม้เพื่อดูดซับก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยออกมาด้วย
  • ประเทศไทย 4.0 ภายใต้แนวคิด ประชารัฐ ที่ผนึกกำลังกับเครือข่ายพันธมิตรทางธุรกิจ การวิจัยพัฒนา และบุคลากรทั้งในและระดับโลก

ข้อเสนอแนะ

Your subscrsibe request has been sent!

ข้อมูลการติดต่อ

สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
65 ม.1 ถ.สุเทพ ต.สุเทพ
อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200
โทรศัพท์ 053-328496-8
โทรสาร 053-328494, 053-328229
Fax: +1 800 889 9898
E-mail: info@hrdi.or.th

ผู้ดูแลระบบ