ทรัพย์สินทางปัญญา

      ทรัพย์สินทางปัญญา หมายถึง ผลงานอันเกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ ทรัพย์สินทางปัญญาจัดเป็นทรัพย์สินอีกประเภท นอกเหนือจากสังหาริมทรัพย์ และอสังหาริมทรัพย์ ทรัพย์สินทางปัญญาจัดเป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง (intangible property) เช่น นวัตกรรมหรือผลงานอันเกิดจากการประดิษฐ์ คิดค้น หรือสร้างสรรค์ของมนุษย์ ซึ่งเน้นที่ผลผลิตของสติปัญญาและความชำนาญ โดยไม่คำนึงถึงชนิดของการสร้างสรรค์หรือวิธีในการแสดงออก ในทางสากลทรัพย์สินทางปัญญาแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

      1. ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property) ซึ่งประกอบด้วย สิทธิบัตร อนุสิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า ความลับทางการค้า สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ แบบผังภูมิของวงจรรวม

      2. ลิขสิทธิ์ (Copyright)

โดยมีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์เป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่กำกับดูแลเกี่ยวกับกระบวนการขอรับความคุ้มครองเพื่อให้ได้มาซึ่งสิทธิของทรัพย์สินทางปัญญาที่กล่าวข้างต้น ปัจจุบันกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ได้ทำแผนที่นำทาง (Roadmap) ด้านทรัพย์สินทางปัญญาของประเทศระยะ 20 ปี เพื่อปฏิรูประบบทรัพย์สินทางปัญญาของไทยให้สอดรับกับนโยบายการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่ไทยแลนด์ 4.0 ที่เน้นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยนวัตกรรมและปัญญา ซึ่งประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่

     วัฏจักรทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Property Value Chain) 4 ด้าน คือ

          - การสร้างสรรค์ (Creation)

          - การคุ้มครอง (Protection)

          - การใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ (Commercialization)

          - บังคับใช้กฎหมาย (Enforcement)

     เกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาของชุมชนและประเทศ 2 ด้าน ซึ่งเป็นเรื่องที่ไทยมีศักยภาพในการแข่งขัน คือ

          - เรื่องสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication: GI) และเรื่องทรัพยากรพันธุกรรม (Genetic Resources: GRs)

          - ภูมิปัญญาท้องถิ่น (Traditional Knowledge: TK) และการแสดงออกทางวัฒนธรรมแบบดั้งเดิม (Traditional cultural expressions: TCEs) ที่มา www.ipthailand.go.th

     นอกจากนี้ ประเทศไทยยังมีทรัพย์สินทางปัญญาประเภทอื่น เช่น

         - การคุ้มครองพันธุ์พืช อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้การคุ้มครองพันธุ์พืชพื้นเมืองเฉพาะถิ่น พันธุ์พืชพื้นเมืองทั่วไป และพันธุ์พืชใหม่

         - การคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข ให้การคุ้มครองตำรับตำรายา สมุนไพร แหล่งอนุรักษ์สมุนไพร และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย

     จากที่กล่าวมาทรัพย์สินทางปัญญาจึงมีความสำคัญกับงานวิจัยและพัฒนาบนพื้นที่สูง เนื่องจาก สวพส. มีผลผลิตจากงานวิจัยที่เป็นเทคโนโลยี สูตร กรรมวิธี ที่เกี่ยวกับพันธุ์พืชและสัตว์ กอปรกับบนพื้นที่สูงมีความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น ดังนั้นจึงควรปกป้องผลผลิตจากงานวิจัย รวมทั้งคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่น (TK) ทรัพยากรพันธุกรรม (GRs) และการแสดงออกทางวัฒนธรรมแบบดั้งเดิม (TCEs) จากการลักลอบนำไปใช้อย่างไม่เหมาะสม และเพื่อให้เศรษฐกิจ สังคม และชุมชนได้ประโยชน์จากการนำภูมิปัญญาเหล่านี้ของไทยไปพัฒนาต่อยอด

     ปัจจุบันทรัพย์สินทางปัญญาที่ สวพส. ยื่นขอรับความคุ้มครองไปแล้วมีทั้งหมด 99 รายการ แบ่งเป็น สิทธิบัตรการประดิษฐ์ 35 รายการ สิทธิบัตรการออกแบบ 4 รายการ อนุสิทธิบัตร 26 รายการ เครื่องหมายการค้า 9 รายการ สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ 1 รายการ ขึ้นทะเบียนพันธุ์ 4 รายการ พื้นที่เขตอนุรักษ์สมุนไพรและถิ่นกำเนิด 2 แห่ง และภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย 3 รายการ ตัวอย่าง เช่น อนุสิทธิบัตรสูตรและกรรมวิธีการผลิตชีวภัณฑ์ที่ใช้กำจัดโรคและแมลงชนิดต่างๆ อนุสิทธิบัตรสูตรตำรับผลิตภัณฑ์บำรุงผมและหนังศีรษะ (Hair tonic) จากสารสกัดหญ้าถอดปล้อง เครื่องหมายการค้า กาแฟ PMO พื้นที่เขตอนุรักษ์สมุนไพรและถิ่นกำเนิดบ้านป่าเกี๊ยะ ลิขสิทธิ์หนังสือสมุนไพรและพืชท้องถิ่นปวาเก่อญอ และลิขสิทธิ์หนังสือการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวผักบนพื้นที่สูง เป็นต้น

 

ตัวอย่างทรัพย์สินทางปัญญาของ สวพส.

ชุมชนบ้านป่าเกี๊ยะ
(พื้นที่เขตอนุรักษ์สมุนไพรและถิ่นกำเนิด)

 


ตำรับยาสมุนไพรสูตรรักษาอาการกระดูกเเตก                              สูตรตำรับผลิตภัณฑ์บำรุงผมและหนังศีรษะ

(ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย)                                               (Hair tonic) (อนุสิทธิบัตร)
                                                                                                  

 

 

                         

สูตรและกรรมวิธีการผลิตชีวภัณฑ์ที่ใช้กำจัดโรคและแมลงชนิดต่าง ๆ

(อนุสิทธิบัตร)

 

 

หนังสือสมุนไพรและพืชท้องถิ่นปวาเก่อญอ               กาแฟ PMO                               หนังสือการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวผัก

บนพื้นที่สูง (ลิขสิทธิ์)                                         (เครื่องหมายการค้า)                                          (ลิขสิทธิ์)

 

 

 
 
เขียน / เรียบเรียงเรื่องโดย:
งานทรัพย์สินทางปัญญา สำนักวิจัย


สร้างเมื่อ: 19 พฤษภาคม 2561 | เข้าชม 77 ครั้ง



อื่นๆ

  • ฮอร์โมนพืชกลุ่มจิบเบอเรลลิน ฮอร์โมนเพื่อเหนี่ยวนำให้เกิดองุ่นที่ช่อและผลใหญ่โดยเฉพาะองุ่นไม่มีเมล็ด ทำให้ได้องุ่นมีปริมาณและคุณภาพสูง
  • “เป็นองค์กรที่มีการสร้างช่องทางให้ เกิดการถ่ายทอดความรู้ ซึ่งกันและกัน ควบคู่ไปกับการ รับความรู้จากภายนอก” เกิดแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุด สู่การพัฒนาและสร้างฐานความรู้ที่เข้มแข็ง
  • การใช้เชื้อราในการกำจัดแมลงศัตรูพืช ถือเป็นวิธีการหนึ่งที่ได้รับความนิยม และมีประสิทธิภาพโดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้เชื้อราสาเหตุโรคแมลง
  • ผลิตภัณฑ์สารชีวภาพมีความสำคัญกับระบบเกษตรกรรมในยุคปัจจุบัน เพื่อนำมาใช้ทดแทนสารเคมีทางการเกษตร เป็นการทำการเกษตรกรรมทางเลือกอย่างหนึ่งที่มีประโยชน์ทางการเกษตรมาใช้ ทำให้สามารถผลิตอาหารที่ปลอดภัยกับผู้บริโภค และช่วยฟื้นฟู บำรุง รักษา ระบบสิ่งแวดล้อมให้คงอยู่ในสภาพที่สมดุล
  • โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงปัจจุบัน ปี พ.ศ. 2561 มีพื้นที่ดำเนินงานทั้งหมดจำนวน 33 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ 7 จังหวัด แบ่งพื้นที่ดำเนินงานเป็น 4 กลุ่มดังนี้ พื้นที่กลุ่มที่ 1 ได้แก่ เชียงใหม่, กำแพงเพชร, กาญจนบุรี พื้นที่กลุ่มที่ 2 ได้แก่ เชียงราย พื้นที่กลุ่มที่ 3 ได้แก่ น่าน และพื้นที่กลุ่มที่ 4 ได้แก่ ตาก, แม่ฮ่องสอน พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่สูง 500 เมตร เหนือระดับปานกลางของน้ำทะเล
  • ผักพื้นบ้าน...พรรณพืชพื้นบ้านในท้องถิ่น ชาวบ้านนำมาบริโภคเป็นอาหาร เป็นยารักษาโรค หรือนำมาทำเป็นของใช้สอยในครัวเรือน ผักพื้นบ้านนอกจากจะมีคุณค่าทางโภชนาการแล้ว ส่วนใหญ่ยังมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร
  • ชุมชนบนพื้นที่สูงคาร์บอนต่ำ หมายถึง ชุมชนที่อาศัยอยู่บนภูเขา ห่างไกลจากตัวเมือง ประชากรส่วนใหญ่เป็นชนเผ่า/ชาติพันธุ์ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก และยังพึ่งพิงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยชุมชนปรับเปลี่ยนหรือลดกิจกรรมการดำรงชีวิตที่เกี่ยวกับการใช้สารเคมี พลังงาน ปล่อยของเสีย เผาไหม้ ซึ่งก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก เช่น คาร์บอนไดออกไซต์ มีเทน ซึ่งเป็นสาเหตุให้สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง และภาวะโลกร้อน ในขณะเดียวกันชุมชนได้ร่วมกันฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าไม้เพื่อดูดซับก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยออกมาด้วย
  • ประเทศไทย 4.0 ภายใต้แนวคิด ประชารัฐ ที่ผนึกกำลังกับเครือข่ายพันธมิตรทางธุรกิจ การวิจัยพัฒนา และบุคลากรทั้งในและระดับโลก
  • ดอกปทุมมา (ทิวลิปแห่งสยาม)
  • ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับเห็ด จะเห็นว่าการเก็บเห็ดป่านั้น มีองค์ความรู้ที่ถ่ายทอดกันจากรุ่นสู่รุ่นในชุมชน

ข้อเสนอแนะ

Your subscrsibe request has been sent!

ข้อมูลการติดต่อ

สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
65 ม.1 ถ.สุเทพ ต.สุเทพ
อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200
โทรศัพท์ 053-328496-8
โทรสาร 053-328494, 053-328229
Fax: +1 800 889 9898
E-mail: info@hrdi.or.th

ผู้ดูแลระบบ